Znane wszystkim są sytuacje, kiedy osoby starsze, ze względu na pogarszający się stan zdrowia, korzystają z porad różnych specjalistów. Przeważnie udają się do lekarza rodzinnego, chirurga naczyniowego, kardiologa lub neurologa. Jednak ze względu na wiek i towarzyszące mu dysfunkcje, seniorzy powinni zostać poddani kompleksowemu badaniu geriatrycznemu — tylko lekarz geriatra całościowo oceni ich stan zdrowia, przejrzy listę leków i skieruje do właściwych specjalistów.
Geriatra a inni specjaliści medycyny
Lekarz rodzinny leczy zarówno dorosłych, jak i dzieci. Internista udziela porad tylko osobom dorosłym. Pediatra zajmuje się wyłącznie dziećmi. Natomiast lekarz geriatra zajmuje się diagnozowaniem, leczeniem i profilaktyką chorób wieku podeszłego — cukrzycy, chorób serca, nadciśnienia, osteoporozy, zwyrodnienia stawów, choroby Alzheimera i Parkinsona. Geriatra łączy wiedzę z medycyny rodzinnej, interny, psychiatrii i neurologii. Doskonale zna farmakologię i wie, że organizm starszego człowieka inaczej reaguje na leki.
Geriatria — wyjaśnienie pojęcia
Geriatria to medycyna wieku podeszłego — specjalizacja całościowo ujmująca problemy zdrowotne osób starszych. Uwzględnia specyficzne dla podeszłego wieku zmiany w dystrybucji i eliminacji leku z organizmu. Wiedza geriatry pozwala podjąć świadomą decyzję, które leki zażywać, a które odstawić. Często podczas pierwszej wizyty specjalista więcej leków odstawia niż przepisuje — i pacjent czuje się po tym znacznie lepiej.
Wizyta u geriatry
Podczas wizyty geriatra przeprowadza szczegółowy wywiad i wykonuje podstawowe badania. Zleca badania laboratoryjne i obrazowe, interpretuje wyniki, kieruje na leczenie uzdrowiskowe. Bierze pod uwagę tzw. efekt domina — u seniorów uszkodzenie jednego narządu zwiększa ryzyko reakcji lawinowej w innych. Przykładowo: niewydolność serca może prowadzić do zaburzeń pamięci i problemów nerkowych.
Najczęstsze problemy pacjentów geriatrycznych
Wielochorobowość
Osiemdziesięcioletni pacjent z chorobą serca i nadciśnieniem jednocześnie uskarża się na bóle stawów, problemy z trawieniem i pogorszenie pamięci. Tradycyjna medycyna skupia się na chorobie, nie na chorej osobie. Pacjent leczy się u wielu specjalistów — nikt nie sprawuje całościowego nadzoru, wiele zaleceń wzajemnie się wyklucza.
Skąpoobjawowość
Wiele chorób wieku podeszłego nie daje typowych objawów. Pogarsza się ogólna wydolność organizmu, co silnie wpływa na samodzielność pacjenta — szczególnie gdy na dolegliwości fizyczne nakładają się otępienie lub depresja.
Wielolekowość
Problem polipragmazji wynika m.in. z kaskady przepisywania: lek wywołuje działanie niepożądane, lekarz przepisuje kolejny, ten wywołuje następne skutki itd. Dochodzi do tego leczenie u kilku specjalistów i suplementy diety kupowane bez recepty.
Interakcje lekowe
Kilka leków o podobnym niekorzystnym działaniu zażywanych razem znacznie wzmacnia szkodliwy efekt. Starzenie się organizmu — zmieniony metabolizm, gorsza eliminacja leków — nasila te problemy.
Kompleksowa ocena geriatryczna
Obejmuje zdrowie fizyczne, psychiczne, czynniki bytowe i samodzielność pacjenta. Kluczowy jest szczegółowy wywiad i ocena neurologiczna. Geriatrzy korzystają ze specjalnych skal oceny. Pierwsza wizyta często trwa ponad godzinę, ale przynosi wymierne korzyści: poprawę zdrowia, samodzielności i zmniejszenie ryzyka niepotrzebnego pobytu w szpitalu.
Skonsultuj swoje potrzeby z naszym doświadczonym personelem.
Artykuł przygotowany w oparciu o opracowania przekazane do jesiennie.pl przez specjalistę geriatrii dr n.med. Arkadiusza Styszyńskiego.