Demencja u seniora — objawy, etapy i jak postępować jako opiekun

Demencja to jedna z najczęstszych chorób dotykających osoby starsze. Nie jest to zwyczajne zapominanie – demencja starcza ma o wiele poważniejsze objawy, których nie należy lekceważyć. Choć nie można jej wyleczyć, istnieją skuteczne sposoby na złagodzenie objawów i zachowanie sprawności intelektualnej jak najdłużej. Dowiedz się, czym dokładnie jest demencja, jakie są jej objawy i etapy oraz jak możesz pomóc swojemu podopiecznemu.

Demencja – wyjaśnienie pojęcia

Demencja, z łac. dementia, często nazywana jest również otępieniem. Jest to poważne obniżenie sprawności intelektualnej, spowodowane uszkodzeniami mózgu. Demencja upośledza funkcjonowanie pamięci – zarówno długotrwałej, jak i krótkotrwałej – a także pogarsza funkcje poznawcze, zdolność mówienia i liczenia. Upośledza również możliwość rozpoznawania i wyrażania emocji. Pogarsza się orientacja przestrzenna, rozumienie sytuacji, komunikatywność i koncentracja. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne wskazuje na zaburzenia celowych ruchów precyzyjnych, zmniejszenie zdolności rozpoznawania przedmiotów oraz zmniejszone możliwości planowania, inicjowania i kontroli czynności.

Najczęstszą przyczyną demencji starczej jest choroba Alzheimera, jednak może ona wystąpić również na skutek choroby Parkinsona i innych chorób neurodegeneracyjnych, jak choroba Picka czy pląsawica Huntingtona. Objawy mają charakter progresywny – demencja pogłębia się wraz z upływem czasu. Wbrew powszechnej opinii demencja nie jest typowym objawem starzenia się. Osłabienie funkcji poznawczych jest o wiele bardziej zaawansowane niż przy zwykłym starzeniu organizmu.

Pierwsze objawy demencji

Warto dokładnie znać objawy demencji, ponieważ dzięki temu rodzina i opiekun osoby starszej mogą szybko zareagować. Oznaki takie jak zapominanie, jaki mamy dzień, problem z orientacją w przestrzeni czy obniżenie nastroju mogą wskazywać na otępienie starcze.

Do objawów demencji należą między innymi:

• obniżenie sprawności intelektualnej – zdolności zapamiętywania, kojarzenia faktów, uczenia się
• wahania nastrojów, depresja i apatia
• dokonywanie nieracjonalnych wyborów
• zaniedbywanie higieny osobistej
• trudności w orientacji przestrzennej i czasowej
• narastająca niechęć do kontaktów społecznych, wycofanie
• niechęć do pracy i codziennych aktywności
• zaburzenia mowy
• problemy ze snem, liczeniem i oceną sytuacji

Demencja – etapy choroby

W początkowych etapach choroby objawy mogą być tak delikatne, że niemal niezauważalne – nawet doświadczony opiekun może je przeoczyć. W pierwszym etapie senior może zapomnieć o zapłaceniu rachunków lub o tym, gdzie coś odłożył. Może pojawić się przemęczenie, problemy ze snem i apatia, często mylone z typowym starzeniem się.

Drugi etap ma już poważniejszy przebieg. Problemy ze snem pogłębiają się, cykl dobowy ulega zmianie – senior staje się aktywny głównie w nocy. Pojawiają się brak krytycyzmu, otępienie emocjonalne, mniej wyrazista mimika. Na tym etapie osoba starsza nie może mieszkać sama – niezbędna jest stała opieka, sprawowana przez kogoś z rodziny lub profesjonalnego opiekuna seniora.

Trzeci etap demencji jest najtrudniejszy. Niezbędna jest całodobowa opieka, włącznie z karmieniem i dbaniem o higienę osobistą. Jest to końcowa faza złożonego procesu chorobowego.

Demencja starcza – plan opieki

Po rozpoznaniu pierwszych objawów otępienia senior powinien udać się do lekarza, który ułoży odpowiedni plan opieki. Dotychczas nie stworzono skutecznego leku na demencję, można jednak łagodzić jej objawy. Leczenie prowadzi się dwutorowo – farmakologicznie i poprzez regularny trening mózgu.

Leki na demencję to najczęściej inhibitory cholinesterazy (donepezil, galantamina) oraz memantyna, która pobudza obszary mózgu odpowiadające za pamięć i koncentrację.

Trening mózgu powinien być wykonywany regularnie – może to być czytanie, rozwiązywanie zadań, gra w karty lub planszówki, odwiedzanie muzeum czy przeglądanie starych zdjęć. Kluczowe jest dostosowanie aktywności do kondycji osoby starszej.

Twoje podejście ma znaczenie

Demencja starcza to stopniowe zamykanie się osoby starszej we własnym umyśle – dlatego musisz być bardzo delikatny i wyrozumiały. Kiedy senior po raz kolejny o czymś zapomni, postaraj się spokojnie pomóc mu w codziennych sprawach, nie dając odczuć frustracji.

Pamiętaj o zapewnieniu osobie starszej stabilnych i bezpiecznych warunków. Trenuj z nim pamięć. Zapewniaj codzienną porcję ruchu. Stwórz harmonogram dnia. Regularnie konsultuj się z lekarzem i z biegiem czasu coraz bardziej polegaj na profesjonalnej opiece – doświadczony opiekun seniora najlepiej wie, jak zwiększyć komfort życia osoby cierpiącej na demencję.

Skonsultuj swoje potrzeby z naszym doświadczonym personelem.

Karolina Misiorna | Manager Operacyjny (COO) jesiennie.pl

Absolwentka Promocji Zdrowia oraz studiów podyplomowych z Geriatrii i Gerontologii na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Posiada 15 lat praktyki w opiece senioralnej. W trakcie praktyk w Wielkiej Brytanii (Swindon) poznała najwyższe zachodnie standardy w opiece nad seniorami, które teraz wdraża w Poznaniu, Wrocławiu i Łodzi.