Demencja - klasyfikacja chorób starczych

Demencja - choroba wieku starczego. Demencja to jedna z najczęstszych chorób, który dotykają osoby starsze. Nie jest to zwyczajne zapominanie – demencja starcza ma o wiele poważniejsze objawy, których nie należy lekceważyć. Choć nie można jej leczyć, istnieją skuteczne sposoby na złagodzenie objawów i zachowanie sprawności intelektualnej. Dowiedz się, czym dokładnie jest demencja, jakie są jej objawy i jak można jej zapobiegać, a także jakie są sposoby na zmniejszenie dolegliwości, związanych z demencją starczą.

Demencja – wyjaśnienie pojęcia

Demencja, z łac. dementia, często nazywana jest również otępieniem. Jest to poważne obniżenie sprawności intelektualnej, spowodowane uszkodzeniami mózgu. Demencja upośledza funkcjonowanie pamięci, zarówno długotrwałej, jak i krótkotrwałej, a także pogarsza funkcje poznawcze, zdolność mówienia i liczenia. Upośledza także możliwość rozpoznawania i wyrażania emocji. Pogarsza się także orientacja przestrzenna, rozumienie sytuacji, komunikatywność i koncentracja. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne jako objawy, pojawiające się przy demencji, wskazuje zaburzenia celowych ruchów precyzyjnych, zmniejszenie zdolności rozpoznawania przedmiotów oraz zmniejszone możliwości planowania, inicjowania i kontroli czynności. Najczęstszą przyczyną demencji starczej jest choroba Alzheimera, jednak może ona wystąpić również na skutek choroby Parkinsona i innych chorób neurodegeneracyjnych, jak choroba Picka czy pląsawica Huntingtona. Objawy mają charakter progresywny, co oznacza, że demencja pogłębia się wraz z upływem czasu. Wbrew powszechnej opinii demencja nie tylko typowym objawem starzenia się. Osłabienie funkcji poznawczych jest o wiele bardziej zaawansowane niż w przypadku zwykłego starzenia organizmu. Choć z wiekiem sprawność intelektualna może się pogarszać, otępienie to choroba. Może ona występować również u ludzi młodych, jednak jest to niezwykle rzadkie. Pojawia się wtedy na skutek infekcji mózgu, bardzo dużego i długotrwałego stresu, zażywania narkotyków i alkoholizmu czy stwardnienia rozsianego.

Pierwsze objawy demencji

Warto dokładnie znać objawy demencji, ponieważ dzięki temu seniorzy mogą zacząć podejrzewać, że coś jest nie tak i nie jest to już zwyczajne zapominanie. Również opiekun osoby starszej, znając pierwsze objawy otępienia, może szybko zreflektować się, że być może jego podopiecznego zaatakowała demencja. Do objawów demencji należą między innymi:

obniżenie sprawności intelektualnej, między innymi zdolności zapamiętywania, kojarzenia faktów, uczenia się;
wahanie nastrojów, depresja i apatia;
dokonywanie nieracjonalnych wyborów;
zaniedbywanie higieny osobistej;
trudności w orientacji przestrzennej i czasowej;
narastająca niechęć do podejmowania kontaktów społecznych, wycofanie;
niechęć do pracy;
zaburzenia mowy;
problemy ze snem, liczeniem i oceną sytuacji

Początkowe objawy demencji mogą nie być groźne i łatwo je zignorować, jednak opiekunowie osób starszych powinni być szczególnie wyczuleni. Oznaki takie jak zapominanie, jaki mamy dzień, gdzie położyło się dany przedmiot, problem z orientacją w przestrzeni czy obniżenie nastroju mogą wskazywać na to, że podopiecznego zaczyna dopadać demencja starcza.

Demencja – etapy choroby

W początkowych etapach choroby objawy mogą być tak delikatne, że niemal niezauważalne. Z tego powodu nawet profesjonalny opiekun seniora może je przeoczyć. Jednak z biegiem czasu objawy pogłębiają się i nie sposób je zignorować. W pierwszym etapie demencji starczej senior może zapomnieć o zapłaceniu rachunków, o tym, gdzie coś odłożył. Może pojawić się przemęczenie, problemy ze snem i apatia, jednak często traktowane jest to jako typowy objaw starzenia się. Drugi etap demencji starczej ma już poważniejszy przebieg. Problemy ze snem pogłębiają się i cykl dobowy chorego ulega zmianie. Staje się aktywny głównie w nocy. Niektóre osoby cierpiące na demencję, wychodzą z domu, kiedy inni śpią i godzinami błąkają się bez celu po mieście. Inne objawy w drugie etapie to brak krytycyzmu, podejmowanie nieracjonalnych decyzji czy problemy z koncentracją. Zmniejsza się również zasób słów, pojawia się otępienie emocjonalne, mimika twarzy staje się mniej wyrazista, senior jest osłabiony i może mieć problemy ze snem. Na tym etapie osoba starsza nie może mieszkać sama, dlatego niezbędna będzie opieka nad osobą starszą – może to być profesjonalny opiekun seniora lub ktoś z rodziny. Drugi etap demencji starczej trwa latami, a objawy z czasem pogłębiają się. Trzeci etap demencji starczej jest najtrudniejszy. Niezbędna jest całodobowa opieka nad seniorem, włącznie z karmieniem i dbaniem o jego higienę osobistą. Jest to końcowa część złożonego procesu chorobowego.

Demencja starcza – plan opieki

Po rozpoznaniu pierwszych objawów otępienia, senior powinien udać się do lekarza, który ułoży odpowiedni plan opieki. Dotychczas nie stworzono skutecznego leku na demencję, można jednak łagodzić jej objawy. Demencję leczy się dwutorowo – farmakologicznie i poprzez regularny trening mózgu. Leki na demencję to najczęściej inhibitory cholinesterazy, które stymulują układ nerwowy. Należą do nich substancje takie jak donepezil, takryna, ipidakryna czy galantamina. Wykorzystuje się również memantynę, która działa na ośrodkowy układ nerwowy. Pobudza te obszary mózgu, które odpowiadają za pamięć i koncentrację. Trening mózg powinien być wykonywany regularnie – zajmie się nim opiekun osoby starszej lub członek rodziny. Sprawdzi się tutaj czytanie, rozwiązywanie zadań, granie w karty lub w gry planszowe. Tak naprawdę każdy bodziec dla mózgu jest stymulantem, dlatego można również udać się do muzeum, pooglądać stare zdjęcia, porozwiązywać sudoku czy inne zadania, które wymagają zapamiętywania. Kluczowe jest dostosowanie treningu do kondycji osoby starszej.

Twoje podejście ma znaczenie

Pamiętaj, że demencja starcza to stopniowe zamykanie się osoby starszej we własnym umyśle, dlatego musisz być bardzo delikatny i wyrozumiały. Podczas opieki nad starszym nie denerwuj się. Kiedy senior po raz kolejny o czymś zapomni i postaraj się jak najbardziej pomagać mu w codziennych sprawach, aby nie musiał stresować się, że zapomni zapłacić rachunki czy zrobić coś ważnego. Opieka nad chorym jest bardzo ważna, dlatego powinien sprawować ją ktoś z rodziny lub profesjonalny opiekun seniora. Pamiętaj o zapewnieniu osobie starszej stabilnych i bezpiecznych warunków. Trenuj z nim pamięć. Zapewniaj codzienną porcję ruchu. Stwórz harmonogram dnia, a w ważnych miejscach możesz zostawić karteczki z krótkimi informacjami. Regularnie konsultuj się z lekarzem, a z biegiem czasu postaraj się coraz bardziej polegać na profesjonalnej opiece, ponieważ doświadczony opiekun seniora najlepiej wie, jak zwiększyć komfort życia osoby, która cierpi na demencję.

Demencja – wyjaśnienie pojęcia

Pierwsze objawy demencji

Demencja – etapy choroby

Demencja starcza – plan opieki

Twoje podejście ma znaczenie

Potrzebujesz więcej wiedzy lub nagłej pomocy?